مهمترین مسئله برای دانش آموزان سال سوم، افزایش نمرات و معدل در امتحانهای نهایی است. همه میدانیم که نمره دروس سال سوم در نمره کنکور تأثیر داده میشود و سال سومیها باید خودشان را برای گرفتن نمرههای عالی آماده کنند. اما چگونه میشود هم معدل بالایی به دست آورد، هم برای کنکور سال بعد کاری انجام داد. راهکارهای پیش نهادی این مقاله، به این سؤال پاسخ میدهد.
دو طرز فکر برای کسب معدل بالا
برای کسب رتبه یا نمره خوب دو راه وجود دارد، یکی آنکه برای گرفتن نمره درس بخوانید، دیگر آنکه سعی کنید باسواد شوید. این دو روش نتایج متفاوتی دارند. خیلی از دوستانتان را میشناسید که با پرخوانی یا فشرده خوانی در شب امتحان، نمره و معدل بالایی به دست میآورند، ولی سواد و معلومات عمیق و کافی ندارند. آنها توانمند نیستند و در مدت کوتاهی، از آموختههایشان جز یک اثر باستانی، چیزی برجای نمیماند! حالابه نظر شما، آنها در تحصیل، آدمهای موفقی هستند؟ اگر صرفاً برای گرفتن نمره کار کنید، درس خواندن برایتان سختتر میشود و دایم به دنبال آن هستید که هرچه زودتر کار تمام شود؛ چون برای رفع تكليف كار ميكنيد، احساس شکست میکنید، چون به هدفتان نرسیدهاید. به همین خاطر تحت فشار روحی قرار میگیرید.
پس از پایان امتحانها، از اینکه برای نمره ۲۰ درس خواندید، ولی نمره ۱۸ یا ۱۹نصیبتان شده، خستگی بر تنتان میماند؛ رضایتی از خود نخواهید داشت و همین عدم رضایت، انگیزههای شما را ضعیف میکند. این احساس شما را رها نمیکند؛ پس از ورود به دانشگاه هم از اینکه سخت درس خواندهاید و ۲ تا ۳ سال از همه چیز محروم بودهاید و در این مدت در بیم و نگرانی به سر بردهاید، سرخورده میشوید.
بد نیست بدانید، براساس نظرسنجی سازمان ملی جوانان، ۸۷ درصد از بچهها پس از ورود به دانشگاه دچار سرخوردگی میشوند. آیا شما میخواهید جزو این افراد باشید؟ آدمهایی که انگیزه ضعیفی دارند، به زور واحدهای درسی خود را میگذرانند؛ مطمئن باشید که اینها در رشته تحصیلی خود موفق نخواهند شد. اما در مقابل، گروهی که با عشق و انگیزه درس میخوانند و برای باسواد بودن تلاش میکنند، به کارشان علاقه دارند و از زحمتی که میکشند لذت میبرند. به خاطر همین خوب خواندن، نمره گرفتن برایشان آسان میشود، بعد از تمام شدن دبیرستان هم، از آن همه زحمت خود ناراحت و پشیمان نیستند. اگر با قلبتان درس بخوانید، بهتر و زودتر به نمره بالا میرسید و موفق میشوید.
راهبردهایی برای افزایش معدل
برای ارتقاء نمرات کارهای زیادی میتوان انجام داد. اما تجربه بچههای ممتاز نشان میدهد که اگر راهبردهای زیر را دنبال کنید، به طور یقین بالاترین نمره را به دست میآورید:
* کلاسهای غیردرسی خود را محدودتر کنید؛
نمیشود با ۳ روز کلاس زبان، موسیقی و... روی درس متمرکز شد. ساعات مطالعهتان را تا جایی که میتوانید افزایش دهید و بیشتر انرژیتان را روی درس خواندن متمرکز سازید.
* راز کسب نمره، عشق و علاقه و خوب خواندن است.
تا وقتی برای پدر و مادر یا معلم درس میخوانید، برای رفع تکلیف کار خواهید کرد. دراین نوع درس خواندنها، شور و کیفیتی وجود ندارد. در این صورت شما جزو آدمهای نیمه موفق خواهید بود. ولی اگر به خاطر دلتان، خوب درس بخوانید، در تحصیل و کسب نمره موفق میشوید. پس عاشق کارتان باشید.
* برای خوب خواندن، باید به کتاب درسی مسلط شوید.
همه مطالب به ویژه دروس اختصاصی را به طور مفهومی و دقیق بخوانید، حتی اگر لازم بود از کتاب کمک درسی استفاده کنید، تمام «فعالیتها»، «مثالها»، «فکر کنیدها»، «خود را بیازماییدها» و پرسشهای انتهای هر فصل کتاب درسی را یک به یک و با دقت پاسخ دهید. این پرسشها ارزش سؤالی زیادی دارند.
* پس از مطالعه مفهومی و حل تمرینهای کتاب، اشکالات خود را برطرف کنید. از نکاتی که آموختهاید، یادداشت بردارید، سپس تمرینات مفهومی بیشتری از کتابهای کمک درسی حل کنید.
* اما حل تست! حل تست تا حدی به تسلط شما کمک میکند؛ از تست به عنوان سؤال و مسئله استفاده کنید، ولی نباید حل تست را، آن هم با راه حلهای تستی، جایگزین مسائل تشریحی کرد. حل تست، بیشتر یک اندوخته برای کنکور سال بعد است. تازه باید مراقب باشید از راه حلهای کوتاه تستی برای حل مسائل تشریحی به ویژه سؤالهای امتحانات نهایی استفاده نکنید.
* وقتی میتوانید به سراغ حل تست بروید که اولاً:
در هیچ درسی عقب افتادگی نداشته باشید، ثانیاً: درسهایتان را با کمک منابع، آنقدر عمیق مطالعه کرده باشید که بتوانید به راحتی به تمرینهای تشریحی پاسخ دهید.
مهارتهای امتحانی را تمرین کنید
تقریباً همه بچههای سال سوم احساس میکنند همه چیز را میدانند و برای گرفتن نمره ۲۰ در امتحانها شرکت میکنند، اما در عمل نمره کارنامه آنها ۲، ۳ نمره کمتر از انتظارشان میشود. اگر از آنها علت را بپرسید، میگویند: «چیزی نبود، اشکالات الکی، بیدقتی، بیخودی.» اما تحقیقات نشان میدهد که کم شدن نمره اکثر بچههای دبیرستانی، بیشتر به خاطر ضعف مهارتهای امتحانی به ویژه مهارت نوشتاری آنان است نه بیدقتی و اشکالات الکی! حواستان جمع باشد برای کسب نمره بالا، خوب دانستن کافی نیست؛ بلکه باید یاد بگیرید آنچه که آموختهاید را خوب بیان کنید. برای این منظور:
* نمونه سوالات امتحانات نهايي را حل كنيد.
پس از یاد گرفتن کامل مطلب، حل تمرینهای کتاب درسی و برطرف کردن اشکالات، نمونه سؤالهای امتحانات نهایی یا هماهنگ کشوری را حل کنید. سعی کنید طرز پاسخگویی به سؤالهای نهایی را خوب بیاموزید. همچنین با روش تصحیح اوراق خوب آشنا شوید.
* لزوما سوالات هر سال شبيه هم نيست.
این خطاست که فکر کنید سؤالهای امتحان نهایی سال بعد باید شبیه سالهای قبل باشد؛ در دو سه سال اخیر، طراحان تلاش کردند سؤالهای مفهومی را در قالبهای جدید و نو طرح کنند. به همین خاطر تاکید میکنیم که روی سؤالات مفهومی منابع کمک درسی بیشتر کار کنید.
* مراقب باشيد اگر بدخط هستید و از کارهای نوشتاری مانند حل تمرینات گریزانید، بیشتر در معرض بد امتحان دادن و پایین آمدن نمره و معدل قرار دارید.
* به اشکالات خود حساس باشید. بسیاری از بچهها اشکالات ساده مانند خطای محاسبه، درست نخواندن متن سؤال و... را اشکال نمیدانند. آنها بلد نبودنهای بزرگ را اشکال میدانند و بسیاری هم در توهم بلد بودن هستند. این نگاه به اشکال و اشکالگیری، حساس نیست، ولی بچههای ممتاز، حتی با یک اشتباه ساده محاسباتی، دوباره مسئله را حل میکنند. آنها نسبت به سادهترین اشکالات خود بیرحم هستند.
این تجربه را از آنها بیاموزید! برای گرفتن نمره ۱۸ یا ۱۹ دانستن مطلب کافی است، ولی برای گرفتن نمره ۲۰، تسلط و حساسیت به اشکالات اهمیت بیشتری دارد.
عقب افتادگی درسی را جبران کنید
* از تلنبار شدن درسها جلوگیری کنید. از هر فرصتی از جمله تعطيلات برای جبران عقب افتادگی درسی خود استفاده کنید.
* اگر عقب افتادگیتان در یک درس زیاد است، از ابتدای کتاب شروع نکنید؛ در این حالت بهتر است اول درسهای جدید مدرسه را بخوانید، سپس یک یا چند مبحث عقب افتاده را انتخاب کرده و در اوقات اضافی آنها را جمع و جور کنید!
* اگر اشکالات شما در دروسی مانند عربی یا ریاضی و... ریشهای است یا خودآموزیتان کند است یا علاقه زیادی به آن درس ندارید، بهتر است با کمک معلم آنها را برطرف سازید؛ در این صورت پیشرفتتان سریعتر میشود.
خوب برنامهریزی کنید
* سعی کنید در شروع به طور روزانه برنامهریزی کنید و در صورتی که موفق به انجام آن شدید، به صورت ۲ تا ۳ روزه برنامهریزی کنید. وقتی برنامه هفتگی داشته باشید که از نظم خود مطمئن شدید.
* به روز باشید، تکالیف هر روز مدرسه را در همان روز تک به تک انجام دهید؛ این راز منظم شدن و جلو زدن از سایرین است.
* تکالیف زیاد و پر حجم یک درس را در طول هفته تقسیم کنید.
* اگر میخواهید موفق باشید، در دروسی که تکالیف معلم را کافی نمیدانید، یک برنامه تکمیلی و جبرانی با کتابهای کمک درسی تنظیم کنید. فراموش نکنید که تکلیف فعالیتی است که شما باید برای موفقیت انجام دهید و فقط محدود به کارهایی که معلم از شما میخواهد، نمیشود.
* سعی کنید طوری عمل کنید که تکالیف و دروس مربوط به هر هفته را در همان هفته تمام کنید و بدهکاری درستان را به هفته بعد منتقل نکنید. در یک کلام، خودتان را بیشتر با مدرسهتان هماهنگ سازید و به هیچ وجه از برنامههای مدرسه فاصله نگیرید.
جلو زدن از رقبا
بسیاری از بچهها اشکالات ساده مانند خطای محاسبه، درست نخواندن متن سؤال و... را اشکال نمیدانند. آنها بلد نبودنهای بزرگ را اشکال میدانند و بسیاری هم در توهم بلد بودن هستند. این نگاه به اشکال و اشکالگیری، حساس نیست، ولی بچههای ممتاز، حتی با یک اشتباه ساده محاسباتی، دوباره مسئله را حل میکنند.
خیلی از بچههای قوی سال سوم میل به پیشرفت زیاد دارند، حتی میخواهند بیشتر از امکانات مدرسه عمل کنند. آنها دوست دارند بدانند بهترین کاری که میتوانند انجام دهند، چیست. در این رابطه توصیههایی داریم:
* تا وقتی به دروس سال سوم مسلط نشدهاید، به سراغ برنامههای درسی اضافه مانند دوره کردن دروس سالهای قبل پایه و... نروید.
* کار اصلی شما همان قوی کردن دروس سال سوم با منابع تکمیلی و جمع بندی کنکور دروس سال سوم است.
* به دانشآموزان تجربی و ریاضی پیشنهاد میکنیم:
پس از انجام کار قبلی اگر فرصتی باقی ماند، مباحثی مانند حد، مشتق، کاربرد مشتق، احتمال و... را که مرتبط با پیشدانشگاهی است، عمیق و کامل و در صورت امکان تا حد پیشدانشگاهی بیاموزید. این کار به مراتب نسبت به مطالعه دروس سال دوم مؤثرتر است و پیشرفتتان را برای سال بعد سریعتر میسازد. از مطالعه دروسی که تا سال بعد کاربرد ندارد، پرهیز کنید، چون بخش زیادی از آ نها را به علت استفاده نکردن، فراموش خواهید کرد.
* بسیار مهم است آ نچه که حالا میخوانید، چه از کتاب درسی یا کمک درسی، جزوه و...،
پس از چند بار مرور، وقتی که احساس کردید به مطلب مسلط هستید، خلاصه برداری کنید. مثلاً در پایان نیمسال اول، مباحث نیمسال اول و در عید، مباحث نیمسال دوم را خلاصه نویسی کنید. همین خلاصهها کمک میکند که در امتحانات نهایی سال آینده در زمان کمتری بتوانید این دروس را مرور کرده و وقت زیادی را صرفه جویی کنید.
* تجربه مدارس سمپاد نشان میدهد خیلی از بچههایی که هوش و توانایی بالایی در درس خواندن دارند، به خاطر سرعت کم در مطالعه کندخوانی پیش رفت زیادی ندارند. بهتر است در همین سال سوم یک درس خوان حرفهای شوید. از همین حالا به کلاس تندخوانی بروید. تندخوانی، پیشرفت درسیتان را سرعت میدهد. فراموش نکنید که در سال بعد فرصتی برای انجام این کار ندارید.
* کلاسهای خود را به موقع و بهجا انتخاب کنید.
در طول مدتی که به مدرسه میروید، اول با کلاس مدرسه همراه شوید، دوم از کتابهای کمک درسی کمک بگیرید، سوم در صورتی که مدرسه و کتاب پاسخگو نبودند، از معلم برای رفع اشکال استفاده کنید. در طول سال بیش از ۲ کلاس خارج از مدرسه نداشته باشید.
* از هر چه که میخوانید، چه در کتاب درسی، جزوه و... نکته برداری کنید. همین یادداشتها کمک میکند در سال آینده هنگام مرور دروس سال قبل، وقت کمتری صرف کنید. ولی افرادی که این کار را نکردهاند، مجبور به دوباره کاری میشوند.
* دوستان فعال خود را پیدا کنید و تیم درسی تشکیل دهید. کار تیمی در پیشرفت درسی شما خیلی مؤثر است. در مقابل از دوستان غیرفعال، بیانگیزه و منفی فاصله بگیرید.
